Przewidział Holokaust – zaczął robić zdjęcia…

1
Sara
Sara

Warszawa zimą 1938 roku. Kilkuletnia Sara mieszka w zapyziałej kamienicy. Nie ma kurtki ani butów, więc od miesięcy nie wychodzi z mieszkania. By ocieplić surową, zastygłą w szarości przestrzeń, ojciec maluje na ścianie kwiaty. Ale w środku jest lodowato, więc Sara opatula się kołdrą. Odchyla ją tylko na moment, gdy Roman Vishniac wpatruje się w nią szklanym okiem Leici, którą wykonuje kultowe zdjęcie: The Only Flowers of her Youth…

Świat, który zniknął

Nie wiadomo, czy Sara przeżyła wojnę ani co stało się z resztą bohaterów serii poruszających reportaży Romana Vishniaca. Po 1945 roku fotograf spotkał się jedynie z dwojgiem z nich.

Roman Vishniac, żydowski fotograf urodzony w Rosji, w latach 1935-39 wykonał w sumie 16 tysięcy fotografii: portretował wschodnioeuropejskich Żydów, zatrzymywał w kadrze krajobraz m.in. polskich sztetli i gett. Do naszych czasów zachowały się jednak tylko 2 tysiące negatywów, które można obejrzeć dziś w Nowym Jorku, gdzie Vishniac spędził resztę życia po wojnie.

Warszawa 1937, chłopiec pisze list do mamy
Warszawa 1937, chłopiec pisze list do mamy pracującej w Łodzi

Sporą część kolekcji Vishniac stworzył naprędce, manipulując wystającym spod płaszcza obiektywem ówczesnej „małpki” (11 razy trafił za to do więzienia). Wstrząśnięty lekturą Mein Kampf doskonale wiedział, że Hitler zgładzi Żydów, gdy dojdzie do władzy. Od 1935 roku więc fotografował żydowskie dzielnice Czechosłowacji, Rumunii, Litwy, jednak najwięcej zdjęć wykonał w Warszawie, na krakowskim Kazimierzu i w Lublinie.

Vishniac zagłębiał się w żydowski świat wschodniej Europy, ukazując przeważnie jego najnędzniejsze oblicze. (Po latach był m.in. za to krytykowany). Jego reportaże były ostrzeżeniem dla pogrążającej się w chaosie Europy. Te najważniejsze, z 1938 roku, które wykonał w zbąszyńskim obozie dla wypędzonych z Niemiec Żydów, przeminęły jednak bez echa.

Po wojnie Vishniac prezentował swoje zdjęcia na wystawach i w formie albumów. Najważniejszy z nich pochodzi z 1983 roku – Świat, który zniknął to ponad 100 fotografii Żydów ocalonych od zapomnienia…

1935-1939

Selma, 1938
We cannot display this gallery

Dyskusja1 komentarz

  1. Zajrzałam na stary blog, (znów pojawia się słowo stary :) i dotarłam tutaj, kapitalna strona, widzę, że zmieniłaś nieco tematykę bloga. Również interesuję się historią, a w tym ciekawostkami i rzeczami, które dziś przykrył już kurz :) Świetna witryna, mam nadzieję,że zagoszczę u Ciebie na dłużej, bo dodaję stronę do ulubionych, pozdrawiam serdecznie!

Reply To Autsajderka Cancel Reply